3 - يا در تحليل رفتن بر سطح پوست كثافتى از خود به جاى مىگذارد . 4 - يا در بالاترين طبقهء پوست بند مىآيد و شوره و سعفه و امثال آنها را توليد مىكند . 5 - يا در لايه‌هاى بالايى پوست جاى مىگيرد ؛ كه اگر زياد بدجنس باشد درد روباه و درد مار و قوباء و سعفه به بار مىآورد . اگر بد باشد اما نه بسيار بد و نيروى توليد چرك آبكى در آن نباشد و به سرعت آمادهء عفونى شدن نباشد و در حالتى دوام بياورد كه مادهء پذيراى زندگى باشد ، دادار جان‌بخش زندگى بدان مىبخشد ؛ كه اين جاندار را شپش ناميده‌ايم . جان مىگيرد ، حركت مىكند و از جاى خود بيرون مىآيد و ممكن است يك‌دفعه شپش بزرگى خلق شود . در توليد شپش - كه از مادهء كثيف جان مىگيرد - عوامل كمكى خارجى هم هستند . از قبيل : غذاى بسيار خوب كيموس و كم‌مايه و شل كه به رويهء پوست مىرسد . مانند انجير كه خوردن آن به توليد شپش كمك مىكند . برخى از حركات و روشهاى رفتارى انسان نيز به توليد شپش بر پوست يار و مددكارند . بويژه اگر از حركت انسان بخار آب پشت به حركت درآيد ، كه مثلا از اثر جماع بخار آب پشت بالا مىآيد و به پوست مىرسد ، كه در توليد شپش دستيار است . مراعات نظافت نكردن ، حمام نرفتن و خود نشستن و در عين حال به كار بردن چيزهايى كه سوراخهاى ريز پوست را باز مىكند و مواد ناباب حبس شده در زير پوست را به سوى تحليل رفتن سوق مىدهد يا هوايى كه مانع از عفونى شدن مادهء حبس شده مىشود به سوراخها راه يابد و نگذارد ماده عفونى يا شبه عفونى شود ، به توليد شپش كمك مىكنند . ممكن است شپش به حدى بر انسان چيرگى يابد كه شخص شپشو به نزيف خون از پوست مبتلا گردد ، رنگش زرد شود ، اشتهاى غذا را از دست بدهد ، تنش لاغر گردد و توان جسمى را از دست بدهد . علاج اگر شپش به حد زياد باشد و پياپى توليد نسل كند ، دستور علاجش چنين است : 1 - قبل از هر چيز پاكسازى بدن وسيلهء خون كشيدن انجام شود . 2 - اصلاح غذا و مراعات بدن و ترك چيزهايى كه مواد را به خارج گسيل مىدارند ؛ كه آنها را ذكر كرديم . آنگاه بايد داروهاى ماليدنى و پاشيدنى بر پوست به كار روند . 3 - بايد بر دوام خود را شستشو دهند و پاكيزه نگهدارند . اگر با آب شور خود را بشويند و بعدا آب شيرين را در تن‌شويى به كار برند بهتر است . 4 - بايد زود به زود لباسها را عوض كنند . و اگر حرير و كتان بپوشند خوب است . 5 - داروهايى بخورند كه از خوردن آنها شپش مىميرد ؛ مثلا سير در آب‌پز پونهء كوهى بخورند خوب است .